‘Een paar mooie woorden kunnen je leven veranderen’

Reza (26) en Lies (27) hebben op papier weinig gemeen. Zij groeide op in Mechelen en haalde net haar doctoraat. Hij, een Afghaanse vluchteling, combineert taallessen met interimjobs. Maar aan het cafétafeltje zitten twee goede vrienden. ‘Een Belg die kanker krijgt, is omringd door familie. Als vluchteling sta je alleen. Dan is een buddy als Lies echt een grote hulp.’

Reza is goed met data. Van de dag waarop hij zijn diagnose kreeg, de ontmoeting met Lies tot de laatste dag van zijn behandeling: hij noemt ze probleemloos. Alleen op de vraag naar zijn verjaardag moet hij het antwoord schuldig blijven. ‘Toen ik aankwam in België, hebben ze me op basis van een botscan verteld dat ik tussen 18 en 21 was. Ik wist het zelf niet.’

Reza ontvluchtte zijn geboortedorp in Afghanistan omwille van het schrikbewind van de Taliban. Van België had hij nog nooit gehoord. ‘De Taliban weerde televisie, kaarten en zelfs scholen in ons dorp.’ Na een tocht van 1,5 jaar door Iran, Turkije en Griekenland, kwam hij in 2012 toevallig terecht in Brussel. Hij verbleef een half jaar in het opvangcentrum van Jodoigne, nam Nederlandse lessen - ‘dat leek het meest op Engels’- , kreeg een voorlopige verblijfsvergunning en vond een appartementje in Antwerpen.

‘Ik voelde me daar niet goed. Het is moeilijk om contacten te leggen als vluchteling, mensen zijn heel wantrouwig.’ Via Qurban, een Afghaanse vriend uit het opvangcentrum, leert hij Marc kennen, een oudere Gentenaar die zich ontfermt over de jongens. Reza verhuist met de hulp van Marc naar Gent, vindt er werk en slaagt er na vijf jaar in opnieuw contact te leggen met zijn familie, die ondertussen in Iran woont. Zijn leven valt voorzichtig in de plooi.

Zwelling

Reza: ‘In april 2016 ging ik mijn familie bezoeken. Ik had al langer een zwelling op mijn kaak, maar ik maakte me daar niet echt zorgen over. Pas toen ik me na die reis ook continu moe voelde, zo erg dat ik niet meer kon fietsen, ben ik naar de huisarts gegaan. Zij heeft me meteen gezegd dat het er niet goed uitzag.’

‘Ken je dat, kanker? Toen de huisarts het me vroeg, kende ik het woord enkel van Angelina Jolie (Jolie liet in 2013 haar beide borsten preventief wegnemen omdat ze drager is van het BRCA1-gen red.). Een biopsie in juni bevestigde haar vermoeden: botkanker. Het was een schok. Alsof het dak plots neerkwam.’

Wanneer je als Belg kanker krijgt, ben je omringd door vrienden en familie. Ik was alleen, vond mijn weg vaak niet. Lies heeft mij geholpen.

Reza

‘Ik wist niet wat ik moest doen. Mijn mama had al zoveel geleden in Afghanistan door de Taliban. Mijn vader leefde niet meer, ik zorgde financieel mee voor mijn 4 broers en 2 zussen. Wat zou er met hen gebeuren als ik zou sterven? Ik durfde het hen niet vertellen.’

Oostende

‘Ik heb naar mijn enige Belgische vriend gebeld, Marc. Hij heeft me toen gezegd: het is wat het is, maar ik laat je niet alleen. En hij heeft zijn belofte gehouden. Hij steunde me doorheen alle twaalf chemobehandelingen, bracht me eten, hij was als een vader voor mij.’

‘Het was ook Marc die me in oktober een folder onder de neus schoof van een jongerenvakantie van Kom op tegen Kanker in Oostende. Ik had toen net een zware operatie ondergaan. Ze hebben een stuk uit mijn kaak weggenomen en vervangen door een stuk bot uit mijn been. Ik heb lang getwijfeld om mee te gaan, want ik was beschaamd over hoe ik eruit zag op dat moment.’

‘Uiteindelijk ben ik toch vertrokken. Mijn zorgen bleken onterecht, want bijna iedereen zag er ziek uit, sommigen zelfs erger dan ik. Daardoor heb ik me er nooit geschaamd, integendeel. Ik heb mijn zorgen daar even van mij af kunnen zetten. Daar heb ik ook voor het eerst gehoord over de buddywerking. Ik heb me ingeschreven en enkele maanden later, in december, kwam Lies voor het eerst op bezoek.’

Rijbewijs

Lies: ‘Ik werkte sinds 2014 aan mijn doctoraat over Europese ontwikkelingssamenwerking in de gezondheidssector. Heel interessant, maar ik wou daarnaast ook iets doen met een directe impact. Ik ben online beginnen zoeken naar vrijwilligerswerk en zo terecht gekomen bij de jongerenwerking van Kom op tegen Kanker. In 2016 kreeg ik bericht dat er iemand in Gent op zoek was naar een buddy: Reza.’

‘Toen ik Reza pas leerde kennen, was hij nog vrij ziek. Daarom deden we in het begin geen al te gekke dingen. Ik ging op bezoek in het ziekenhuis, of kwam langs op zijn appartement. Naarmate hij beter werd, gingen we vaker weg. Gaan wandelen, iets drinken of iets eten. Soms hielp ik hem met praktische dingen - mijn vriend heeft hem bijvoorbeeld mee leren rijden - maar meestal babbelden we gewoon. Over het ziek zijn, maar ook over zijn familie of zijn zorgen.’

Sinds 2017 ben ik officieel kankervrij. Ik ben dat jaar opnieuw naar Iran gereisd en heb mijn hele familie samengeroepen en alles verteld.

Reza

Reza: ‘Wanneer je als Belg kanker krijgt, ben je omringd door vrienden en familie. Je weet wat doen. Ik was alleen, vond mijn weg vaak niet. Lies heeft mij geholpen. Er zijn verschillende manieren om iemand te steunen. Je kan iemand geld geven, praktisch helpen, maar ook gewoon praten. Mooie woorden kunnen je leven veranderen.’

Lies: ‘Ik had er zelf ook veel aan. Zo moet ik altijd lachen om de zegswijzen die Reza ter plaatse kan verzinnen. Ik heb geleerd hoe de Afghaanse politiek werkt. Vorig jaar mochten mijn vriend en ik zelfs kerstavond vieren bij Reza en zijn vrienden: een winterbarbecue met een berg vlees en dansen op Afghaanse muziek in de living. Heel anders dan we gewend zijn, maar heel leuk.’

‘Het buddytraject is afgelopen, maar we spreken nog steeds regelmatig af. Zo was Reza op mijn doctoraatsverdediging. En ik heb hem moeten beloven dat als mijn vriend en ik ooit trouwen, hij zeker is uitgenodigd (lacht).’

Bloemetje voor de huisarts

Reza: ‘Sinds 2017 ben ik officieel kankervrij. Ik ben dat jaar opnieuw naar Iran gereisd en heb mijn hele familie samengeroepen bij het ontbijt. Kijk, zei ik, ik heb geen cadeaus mee, want ik heb geen geld. En ik heb alles verteld. Dat ik ziek was geweest, maar nu weer beter. Mijn mama heeft niets gezegd, enkel gehuild. Het was alsof ik al jaren een zware rugzak meesleepte, die ik nu eindelijk mocht afzetten.’

Lies: ‘Weet je dat hij achteraf zelfs zijn huisarts een bloemetje is gaan brengen? Ik denk niet dat ze dat al eerder had meegemaakt.’

Reza: ‘Ze had mijn leven gered, ik vond dat ik haar daarvoor moest bedanken. Het was een klein gebaar, maar met heel mijn hart.’